ศธ.-สพฐ.-กสศ. ขับเคลื่อน TSQM พัฒนาสมรรถนะผู้เรียน สร้างเด็กไทยเป็นนักคิด นักสร้างสรรค์ และพลเมืองคุณภาพของโลก
กรุงเทพมหานคร, 11 กรกฎาคม 2569 – กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.), สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ผนึกกำลังขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาไทย ผ่านการพัฒนา "สมรรถนะผู้เรียน" (Competency-based Education) เพื่อสร้างเด็กไทยให้เป็น นักคิด นักสร้างสรรค์ นักแก้ปัญหา และพลเมืองคุณภาพของประเทศและของโลก ผ่านโครงการ Teacher and School Quality Movement (TSQM)
ความร่วมมือดังกล่าวถูกถ่ายทอดผ่านงาน The Competency Forum: โรงเรียนต้นแบบสู่การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน ซึ่งจัดขึ้น ณ ศูนย์ประชุมวายุภักษ์ โรงแรมเซ็นทารา ไลฟ์ ศูนย์ราชการและคอนเวนชันเซ็นเตอร์ แจ้งวัฒนะ กรุงเทพมหานคร เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และขยายผลการพัฒนาโรงเรียนต้นแบบสู่ระบบการศึกษาทั่วประเทศ
ศธ. ชูสมรรถนะผู้เรียน กุญแจสำคัญของการศึกษาไทย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลิณธิภรณ์ วริณวัชรโรจน์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงศึกษาธิการ กล่าวว่า การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนถือเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิรูปการศึกษาในยุคที่โลกเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เพราะเด็กและเยาวชนจำเป็นต้องมีทักษะที่มากกว่าการท่องจำ แต่ต้องสามารถคิด วิเคราะห์ แยกแยะ แก้ไขปัญหา และทำงานร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลิณธิภรณ์ กล่าวว่า กระทรวงศึกษาธิการให้ความสำคัญกับการสร้างระบบการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้พัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างเต็มที่ โดยเชื่อว่าการพัฒนาประเทศจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม ชุมชน และสถานศึกษา เพื่อสร้างผู้เรียนที่พร้อมรับความเปลี่ยนแปลงของโลกในอนาคต
พร้อมระบุว่า โครงการ Teacher and School Quality Movement (TSQM) ของ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) มีแนวทางสอดคล้องกับนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ เพราะมุ่งสนับสนุนให้โรงเรียนสามารถพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอนตามบริบทของตนเอง โดยไม่เพิ่มภาระงานให้ครู แต่ช่วยเสริมศักยภาพโรงเรียนให้สามารถยกระดับคุณภาพและขยายผลสู่โรงเรียนอื่นได้อย่างเป็นรูปธรรม
นอกจากนี้ กระทรวงศึกษาธิการยังพร้อมสนับสนุนการดำเนินงานโครงการ TSQM ร่วมกับ กสศ. และภาคีเครือข่าย ผ่านกลไกความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต้นสังกัดและสถานศึกษา เพื่อให้โรงเรียนเป็นฐานสำคัญในการป้องกันเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา และสนับสนุนการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่น สอดคล้องกับแนวทาง Thailand Zero Dropout Plus
"หากเราต้องการให้เกิด Education for All เราต้องเริ่มจาก All for Education" ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลิณธิภรณ์ กล่าว.
สพฐ. ชูโรงเรียนต้นแบบขับเคลื่อนสมรรถนะผู้เรียน กสศ. เผย TSQM ยกระดับโรงเรียนกว่า 1,500 แห่ง เด็กได้รับประโยชน์กว่า 385,000 คน
ดร.ภูธร จันทะหงษ์ ปุณยจรัสธำรง รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) กล่าวว่า การยกระดับคุณภาพผู้เรียนจะเกิดขึ้นได้จริง ไม่ได้อาศัยเพียงนโยบายหรือแนวคิดเชิงหลักการเท่านั้น แต่ต้องเกิดจากการลงมือปฏิบัติร่วมกันของทุกภาคส่วน ตั้งแต่ผู้บริหารสถานศึกษา ครู เขตพื้นที่การศึกษา ศึกษานิเทศก์ ตลอดจนภาคีเครือข่ายที่ร่วมผลักดันการเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นรูปธรรม
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) เห็นว่า ประสบการณ์และบทเรียนจากโรงเรียนต้นแบบที่เข้าร่วมโครงการ Teacher and School Quality Movement (TSQM) ถือเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่สะท้อนว่า โรงเรียนไทยสามารถยกระดับคุณภาพการศึกษาได้ หากได้รับการสนับสนุนด้วยเครื่องมือ องค์ความรู้ และระบบการพัฒนาที่เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่
สพฐ. ชวนครูเป็น "น้ำครึ่งแก้ว" เปิดใจเรียนรู้และต่อยอด
ดร.ภูธร กล่าวว่า เวที The Competency Forum: โรงเรียนต้นแบบสู่การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน เป็นพื้นที่สำคัญสำหรับการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practices) ระหว่างโรงเรียนทั่วประเทศ พร้อมเชิญชวนให้ครูและผู้บริหารสถานศึกษาทุกคนเปิดใจเรียนรู้ เปรียบเสมือนการเป็น "น้ำครึ่งแก้ว" เพื่อรับองค์ความรู้ใหม่และนำไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนตนเอง
"สิ่งที่ดีอยู่แล้วก็นำไปต่อยอด สิ่งที่ยังขาดก็นำไปเติมเต็ม สิ่งสำคัญคือการค้นหาให้พบว่าโรงเรียนของเรายังต้องพัฒนาเรื่องใด และเลือกแนวทางที่เหมาะสมกับบริบทของตนเอง เพราะไม่มีโรงเรียนใดเหมือนกัน และไม่มีนักเรียนคนใดที่มีศักยภาพเหมือนกัน"
ทดร.ภูธร กล่าวเพิ่มเติมว่า เด็กทุกคนล้วนมีความถนัดและพรสวรรค์ที่แตกต่างกัน หากได้รับการสนับสนุนที่เหมาะสม พร้อมโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนาตนเอง ก็จะสามารถเติบโตเป็นกำลังสำคัญของประเทศได้
พร้อมย้ำว่า แม้แต่ละโรงเรียนจะเริ่มต้นจากจุดที่แตกต่างกัน แต่ทุกแห่งมีเป้าหมายเดียวกัน คือการพัฒนาเด็กและเยาวชนไทยให้มีสมรรถนะ พร้อมเผชิญความเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 21
กสศ. เชื่อ "เด็กทุกคนมีศักยภาพ" ไม่ว่ามาจากพื้นเพแบบใด
ดร.ไกรยส ภัทราวาท ผู้จัดการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า กสศ. ยึดมั่นในหลักการว่า เด็กทุกคนมีศักยภาพ และควรได้รับโอกาสในการพัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเกิดในครอบครัวที่มีฐานะยากจน อาศัยอยู่ในพื้นที่ห่างไกล หรือเผชิญข้อจำกัดในรูปแบบใดก็ตาม
ดังนั้น เป้าหมายของการศึกษาไทยจึงไม่ใช่เพียงการสร้างเด็กที่มีผลการเรียนดีที่สุด แต่คือการทำให้เด็กทุกคนสามารถค้นพบศักยภาพของตนเอง และเติบโตเป็น "ตัวเองในเวอร์ชันที่ดีที่สุด"
"คำถามสำคัญไม่ใช่ว่าเราจะสร้างเด็กที่เก่งที่สุดได้หรือไม่ แต่คือเราจะทำอย่างไรให้เด็กแต่ละคนค้นพบคุณค่าของตนเอง และเติบโตตามศักยภาพที่มี"
TSQP ต่อยอดสู่ TSQM เปลี่ยนโครงการให้เป็น "ขบวนการ"
ดร.ไกรยส กล่าวว่า กสศ. ได้ริเริ่ม โครงการโรงเรียนพัฒนาตนเอง (Teacher and School Quality Program : TSQP) ตั้งแต่ปี 2562 เพื่อยกระดับคุณภาพโรงเรียนทั้งระบบ (Whole School Approach)
ตลอดระยะเวลา 4 ปี การดำเนินงานไม่ได้หยุดอยู่เพียงรูปแบบของ "โครงการ" (Project) แต่พัฒนาไปสู่ Teacher and School Quality Movement (TSQM) ซึ่งเป็น "ขบวนการ" (Movement) ที่มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงทั้งระบบการศึกษา (Education Systems Transformation) ผ่านความร่วมมือของทุกภาคส่วน
ผลสำเร็จ TSQM ครอบคลุมกว่า 1,500 โรงเรียนทั่วประเทศ
ดร.ไกรยส เปิดเผยว่า ปัจจุบันการดำเนินงานของ TSQM มีผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม ได้แก่
ครอบคลุมโรงเรียนมากกว่า 1,500 แห่ง
ดำเนินงานใน 49 จังหวัด
นักเรียนได้รับประโยชน์มากกว่า 385,000 คน
เกิดครู ผู้บริหารสถานศึกษา และศึกษานิเทศก์ที่เป็น Agentic Person หรือผู้นำการเปลี่ยนแปลงจำนวนมาก
มีหน่วยงานต้นสังกัดและภาคีในพื้นที่ร่วมบูรณาการทรัพยากรเพื่อพัฒนาโรงเรียน
มีโรงเรียนมากกว่า 3,600 แห่ง นำระบบ Q-Info ไปใช้ติดตามและช่วยเหลือนักเรียนรายบุคคล
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความร่วมมือของผู้บริหารสถานศึกษา ครู หน่วยงานต้นสังกัด ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม ชุมชน และภาคีเครือข่าย ที่ร่วมกันสร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทยอย่างต่อเนื่อง
TSQM คือ "ขบวนการเปลี่ยนการศึกษาไทย"
ดร.ไกรยส กล่าวว่า ปัจจุบัน TSQM ไม่ใช่เพียงโครงการพัฒนาโรงเรียน แต่เป็น "ขบวนการแห่งการเปลี่ยนแปลงทางความคิด" ที่เปิดโอกาสให้โรงเรียนสามารถออกแบบแนวทางพัฒนาคุณภาพของตนเองได้อย่างอิสระ โดยยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง และใช้บริบทของแต่ละพื้นที่เป็นฐานในการพัฒนา
กสศ. ทำหน้าที่เป็น "ลมใต้ปีก" ของโรงเรียน เชื่อมโยงองค์ความรู้ เครือข่าย และภาคีความร่วมมือต่าง ๆ เพื่อให้โรงเรียนได้เรียนรู้จากกันและกัน และสร้างการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากภายในโรงเรียนเอง ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาคุณภาพการศึกษาที่ยั่งยืน
สรุป
งาน The Competency Forum: โรงเรียนต้นแบบสู่การพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน สะท้อนความร่วมมือของ กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.), สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และ กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ในการขับเคลื่อน Teacher and School Quality Movement (TSQM) เพื่อยกระดับโรงเรียนไทยจากการเน้นการท่องจำ สู่การพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะด้านการคิด วิเคราะห์ สร้างสรรค์ แก้ปัญหา และทำงานร่วมกับผู้อื่นได้
ตลอดการดำเนินงาน TSQM ครอบคลุมโรงเรียนกว่า 1,500 แห่ง ใน 49 จังหวัด มีนักเรียนได้รับประโยชน์กว่า 385,000 คน พร้อมขยายการใช้ระบบ Q-Info ไปยังโรงเรียนมากกว่า 3,600 แห่ง เพื่อสนับสนุนการดูแลนักเรียนรายบุคคล โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการทำให้ "เด็กทุกคนเติบโตเป็นตัวเองในเวอร์ชันที่ดีที่สุด" และสร้างระบบการศึกษาที่มีคุณภาพ เท่าเทียม และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง